Kształt dachu wpływa coś więcej niż na wygląd mieszkaniu, ale również w znacznym stopniu na możliwość wykorzystania poddasza. Dużo stanowiska zapewniają np. proste, dwuspadowe dachy o dużej rozpiętości jak i również znacznym kącie nachylenia połaci (powyżej 40°) oraz dachy spośród wysoką ścianką kolankową. Swoboda w zagospodarowaniu poddasza zależy także od rodzaju konstrukcji dachu, gdyż do niej elementy mogą ją znacznie ograniczać.
Po domach jednorodzinnych godne uwagi są przede wszystkim dachy o łatwych kształtach (głównie dwuspadowe) i - co się z naszym wiąże - nieskomplikowanej konstrukcji. Takie struktury dachowe są tańsze i łatwiej należycie ułożyć na tych propozycji pokrycie, lepiej dlatego nie urozmaicać pierwotnego licznymi lukarnami, dymnikami i wieżyczkami.
Wykonanie skomplikowanego wielopołaciowego dachu wymaga bardzo wielkich kwalifikacji oraz dużej staranności zarówno od momentu cieśli, oraz dekarzy. Łatwiej wtedy o błędy, a liczne kosze pomiędzy połaciami sprzyjają zaleganiu płatków śniegu i utrudniają odprowadzanie wody deszczowej.
Więźba dachowa - krokwiowa i krokwiowo-jętkowa
W tych najprostszych więźbach (rys. 3 jak i również 4) pary krokwi zbiegających się po kalenicy tworzą konstrukcję wiązarów - identycznych w całym dachu. Jeśli strop poddasza jest drewniany, dolnymi pasami wiązarów potrafią być belki stropowe, a gdy strop jest żelbetowy bądź ceramiczny, funkcję pasów dolnych może też przejąć jego konstrukcja nośna. Wówczas na ogół krokwi nie polega bezpośrednio na murze, lecz na zakotwionym w nim krawędziaku.
Uwaga! Drewniane części więźby muszą być oddzielone od muru warstwą izolacji przeciwwilgociowej. Najczęściej wykonuje się ją z papy.
Jętka, poziomy szczegół pomiędzy krokwiami, służy ich usztywnieniu i zmniejsza uginanie się krokwi pod obciążeniem.
Wiązary wiąże się usztywniającymi więźbę wiatrownicami, ponadto usztywnia gryzie deskowanie lub ołacenie.
Największą zaletą naszej konstrukcji jest do niej prostota. Jednak obok typowym wykonaniu rzetelne wady to nieogromna dopuszczalna rozpiętość - do 6-7 m, oraz wymagany wielki spadek dachu a mianowicie 40°-60°. Jednak podpierając jętkę dwoma słupami na krańcach i wzmacniając połączenie krokwi w kalenicy (z nakładkami i deską kalenicową - kontur. 5) oraz wykonując zakotwienie dolnego finiszu krokwi można powiększyć rozpiętość konstrukcji do 12 m, a spadek dachu zmniejszyć do 20°.
Obok niewielkich rozpiętościach, wówczas gdy nie ma słupów, przestrzeń poddasza możemy dowolnie dzielić. Jętki są często stosowane jako element konstrukcyjny sufitu albo pozostawia się je widoczne, by dodawały zakresu pomieszczeniom pod skosami.
Więźba dachowa - płatwiowa
Płatwie to belki równoległe do kalenicy, na wskazane jest opierają się krokwie. Dolne płatwie spoczywają na stropie lub ściance kolankowej, pozostające zaś są podparte słupami. Obciążenia istnieją przekazywane za pośrednictwem płatwi na elewacje nośne i strop.
Najczęściej elementem wiązarów są też szczypce - umieszczone powyżej płatwi pary belek lub desek obejmujących obustronnie krokwie i słupy. Natomiast rapiery pozwalają zwiększyć odległości pomiędzy słupami. Filary i kleszcze rozmieszcza się tylko jakie możliwości 3-4 pary krokwi (wiązarów), reszta wiązarów składa się wraz z samych krokwi.
Więźba płatwiowa występuje przy wielu odmianach i jest bardzo uniwersalna. Rozpiętość dachu być może sięgać 12 m, a jego rzut może być nawet bardzo skomplikowany.
Zestawiając odpowiednio liczbę płatwi i słupów można zaś zaprojektować kalenica o niemal opcjonalnym, nawet minimalnym spadku. Tartak Krosno
Utrudnieniem w zagospodarowaniu poddasza o takiej więźbie są słupy, jednak są rozstawione co 3-4 metry, czasem udaje się zaś ukryć gryzie w ściankach działowych.
Więźba dachowa - z wiązarów kratowych
Wiązary kratowe (kratownice) to nowoczesne budowle złożone ze cieńszych elementów niż standardowe więźby ciesielskie. Wiązar taki składa się z pasa górnego i dolnego, między którymi znajdują się cienkie pionowe słupki i ukośne krzyżulce. Dzielą one obszar wiązara na relatywnie niewielkie trójkąty.
Wiązar kratowy ma niezwykle dużą sztywność i wytrzymałość, jest przy tym lekki, zaś do jego wykonania potrzeba niewiele drewna. Takie wiązary mają oczywiście także niedoskonałości - ich wykonanie jest bardzo pracochłonne i wymaga dużej dokładności.
Dlatego najlepiej, jeśli są przygotowywane nie na strukturze, lecz w wyspecjalizowanej wytwórni. Korzystne (i najtańsze) jest wtenczas wykonanie wielu identycznych wiązarów. Cienkie elementy są bardziej wrażliwe na działanie ognia i korozję biologiczną (grzyby i owady), dlatego szczególnie istotna jest odpowiednia klasa drewna. Szczęśliwie wytwórnie na ogół pilnują o jakość materiału.
W domach 1 rodzinnych stosuje się wiązary kratowe o rozpiętości do 12 metrów, choć można przeprowadzić znacznie większe. Pierwotnego zaletą jest to, że nie żądają podpór pośrednich (wewnętrznych ścian nośnych czy podciągów). Choć wiązary kratowe można zaprojektować do każdego dachu, spadki dachów o konstrukcji z wiązarów kratowych są najczęściej niewielkie (do 20°), gdyż przestrzeń poddasza podzielona takimi wiązarami w zasadzie nie nadaje się do wykorzystywania.
Wyjątkiem są tutaj dachy o struktury jak na kontur. 9. Wiązary zastosowano tu w konstrukcji dachu krokwiowego - wiązar kratowy na temat wysokości 30-40 cm zastępuje tu krokiew z litego drzewa. Rozpiętość dachu ma możliwość sięgać nawet 12 m, a dopuszczalny kąt jego nachylenia to 21-44°. Powstałe w ten środek poddasze można niezwykle dobrze wykorzystać w charakterze mieszkalne.
Więźba dachowa - wieszarowa
Jest to szczególny rodzaj struktur, przydatny głównie wówczas, gdy odległości między ścianami nośnymi będą bardzo duże (ok. 10 m), gdy np. wszystkie obciążania muszą być wyciągnięte na ściany zewnętrzne (brak wewnętrznych elewacji nośnych).
Krokwie przekazują obciążenia np. w płatwie, a te zaś - w wieszaki zamiast w słupy. Więźby na temat konstrukcji wyłącznie wieszarowej nie są popularne i rzadko spotyka się je o elastyczności ponad 12 m. Jednak wieszaki zdają się być wykorzystywane w zastępstwie słupów, w więźbach o różnej struktur.